דער חסידישער טאנץ

א טאנץ לשם שמים

ביי חסידים איז טאנצן קיינמאל נישט געווען סתם א פארוויילונג. לויט דער חסידישער השקפה איז דער טאנץ א כלי ארויסצוברענגען שמחה; מען האלט אז ער רייניגט די נשמה, הייבט אויף דעם מענטש אין רוחניות און פאראייניגט דעם עולם ^[2]. דער טאנץ ווערט אויך געזען אלס א מיטל צו דערוועקן שמחה, וואס ווירקט אויפן מענטש ווי א רפואה ^[2].

די ווארצל פון דעם געדאנק ליגט אין איינעם פון די יסודות פון חסידות — "עבודה בגשמיות". חסידות לערנט אז אין דער וועלט זענען באהאלטן הייליגע ניצוצות, און דורך פשוטע מעשים — ווי טאנצן אדער עסן — וואס מען טוט מיט א כוונה, קען מען די ניצוצות מעלה זיין און אויסלייזן ^[3]. אזוי ווערט א טאנץ ביי א שמחה אדער ביים רבי'ן א חלק פון עבודת השם.

ביים רבי'נס טיש

שבת, יום טוב און ביי פרייליכע געלעגנהייטן פראוועט דער רבי א "טיש" — א גרויסע סעודה צוזאמען מיט זיינע חסידים. מען זינגט, מען טאנצט און מען עסט בצוותא; דער רבי גיט די חסידים שלום און בענטשט זיי, און אפטמאל זאגט ער תורה ^[3]. ביי די גרעסערע הויפן שטייען די חסידים אויף הויכע טרעפ — "פארענטשעס" — רונד ארום דעם טיש ^[3].

טאנצן ביי אידישע שמחות

אין די שטעטלעך פון מזרח אייראפע איז טאנצן צו קלעזמער מוזיק געווען א פעסטער טייל פון יעדע חתונה. די אידישע טענץ זענען געווען באאיינפלוסט פון די פעלקער ארום, אבער מיט קלארע אונטערשיידן — בעיקר אין די באוועגונגען פון די הענט — און ביי די יונגע לייט מיט מער קונציגע פיס־ארבעט ^[2]. די הלכה האט פארלאנגט באזונדערע קרייזן פאר מענער און פאר פרויען ^[2], א מנהג וואס חסידים היטן אפ ביזן היינטיגן טאג.

די מצוה טאנץ

איינער פון די באקאנטסטע חסידישע מנהגים ביי א חתונה איז די "מצוה טאנץ". נאך דער סעודה, נאך אינמיטן דער חתונה־נאכט, טאנצן די מענער פאר דער כלה. די כלה שטייט געווענליך שטיל אויף א זייט און האלט איין עק פון א לאנגן גארטל אדער שאל, בשעת דער וואס טאנצט האלט דעם אנדערן עק ^[1]. אפט טאנצט דער טאטע אדער דער זיידע פון דער כלה, און דער חתן מיט זיינע נאענטע קרובים טאנצן איינס נאכן אנדערן ^[1]. ס'איז געווענליך א שטארק געפילפולער מאמענט, ווען דער טענצער בעט שטילערהייט אז דער זיווג זאל זיין מוצלח ^[1].

דער מנהג איז עלטער פון חסידות. מען געפינט אים שוין אינעם "מחזור ויטרי" פון די מיטל־אלטערישע צייטן, און זיין מקור איז אין דער גמרא (מסכת כתובות): "כיצד מרקדין לפני הכלה" — ווי אזוי טאנצט מען פאר דער כלה ^[1]. רוב ארטאדאקסישע קרייזן פירן זיך שוין נישט אזוי, אבער חסידים האבן אפגעהיטן א פארעם פון דעם אלטן מנהג, און ס'ווערט גערעכנט פאר א גרויסער כבוד צו טאנצן פאר דער כלה ^[1]. דער מנהג איז אז נאר נאענטע קרובים טאנצן ^[1].

א חתונה ביי א רבי'שער משפחה

ביי א חתונה פון קינדער אדער אייניקלעך פון באקאנטע רבי'ס ווערט די מצוה טאנץ אן אמת'ע התאספות פאר דער גאנצער קהילה. טויזנטער חסידים קומען זיך צוזאם צו זען ווי די רבי'ס און רבנים טאנצן, און דאס קען זיך ציען די גאנצע נאכט, ביז עלות השחר ^[1][3]. די פרויען קוקן געווענליך צו פון א הויכער ווייבערשער גאלעריע ^[1].

א קייט פון דורות

פונעם טיש אין אן אלטן בית המדרש ביז א חתונה אין א ריזיגן זאל אין ברוקלין אדער ירושלים — דער חסידישער טאנץ בינדט צו דעם היינטיגן דור מיט די מנהגים פון זיינע זיידעס. אין שוקי פעדיעס ווידעא "ווען חסידים קומען אויפן טאנץ־פלאץ" זעט מען ווי לעבעדיג דער טאנץ איז ביי חסידים היינט.