געשעעניש

11טן סעפטעמבער און די חסידישע און פרומע קהילה

הצלה מתנדבים אין די טאוערס, די שמירה ביי די קדושים פאר זיבן חדשים, און אידן וואס זענען אומגעקומען

↗ שיקן

ביי די טעראר-אטאקעס פון 11טן סעפטעמבער 2001 אין ניו יארק זענען אומגעקומען הונדערטער אידן. מתנדבים פון חברה הצלה זענען געלאפן צו דעם וועלט האנדלס צענטער און האבן געראטעוועט מענטשן, און אידישע פרייוויליגע האבן געהאלטן שמירה ביי די רעשטן פון די קדושים, טאג און נאכט, פאר מער ווי זיבן חדשים.

אינהאלט (3)
  1. אידישע קרבנות
  2. חברה הצלה ביים וועלט האנדלס צענטער
  3. די שמירה ביי די קדושים

אידישע קרבנות

לויט ענגליש וויקיפעדיע ווערט די צאל אידן וואס זענען אומגעקומען ביי די אטאקעס געשאצט צווישן 270 און 400, באזירט אויף די פאמיליע-נעמען פון די קרבנות [1]. די ציפער ווערט אפט דערמאנט אלס ענטפער צו די שקר'דיגע קאנספיראציע-טעאריעס אז אידן זענען געווארנט געווארן נישט צו גיין צו דער ארבעט יענעם טאג [1].

איינער פון די באקאנטסטע קרבנות איז געווען אברהם ("אברהמ'ע") זעלמאנאוויטש, א קאמפיוטער-פראגראמירער אויפן 27סטן שטאק פונעם צפון-טאוער [2]. זיין פריינט און מיטארבעטער, עד ביי'א, איז געווען געליימט און האט נישט געקענט אליין אנטלויפן; זעלמאנאוויטש האט טעלעפאנירט צו זיין שוועגערין און געזאגט אז ער בלייבט מיט אים ביז די ראטעוואניע וועט קומען [2]. ביידע זענען אומגעקומען ווען דער טאוער איז איינגעפאלן [2]. דריי טעג שפעטער האט פרעזידענט בוש דערמאנט זיין מעשה (אן זיין נאמען) אלס א העלדישע טאט [2]. כמעט א יאר נאך זיין טויט זענען זיינע רעשטן אידענטיפיצירט געווארן, און ער איז באערדיגט געווארן אויפן הר הזיתים אין ירושלים, ביי זיינע עלטערן [2].

חברה הצלה ביים וועלט האנדלס צענטער

הרב מעכל האנדלער, דער אדמיניסטראטאר פון חברה הצלה אין ניו יארק, האט באשריבן אין "דזשואיש עקשן" ווי אזוי ער איז געזעסן אינעם הצלה אפיס אין ברוקלין ווען א מיטגליד האט געמאלדן איבערן ראדיא אז שטיקער פאלן אראפ פונעם טאוער [3]. דער דיספעטשער האט ארויסגעשיקט פאראמעדיקס, דאקטוירים און הצלה'ס מאבילע קאמאנדע-צענטער [3]. לויט זיין באריכט האט הצלה צווישן 8:48 אינדערפרי און דעם איינפאל פונעם דרום-טאוער ביי 9:59 אוועקגעפירט נאענט צו 140 פאציענטן צו שפיטעלער, מיט פיר ביז זעקס פאציענטן אין יעדן אמבולאנס [3]. נאכן איינפאל האט מען אויסגעפונען אז אלע הצלה מיטגלידער זענען לעבנגעבליבן – וואס ער באשרייבט אלס א נס גלוי [3].

די שמירה ביי די קדושים

לויט אידישן דין בלייבט מען ביי א מת ("שמירה") ביז דער קבורה, וואס דויערט געווענליך נישט מער ווי 24–48 שעה [4]. נאך 9/11 איז א שנעלע קבורה נישט געווען מעגליך: די רעשטן פון די קרבנות זענען געהאלטן געווארן אין צוועלף געקילטע טראקס אין א גרויסן געצעלט אנטקעגן דעם אפיס פונעם שטאטישן מעדיקל עקזאמינער [4]. דערפאר האבן אידישע פרייוויליגע געהאלטן שמירה מיט תהלים, 24 שעה א טאג, זיבן טעג א וואך, פון 20סטן סעפטעמבער 2001 ביז 30סטן אפריל 2002, אין שיכטן פון פיר שעה [4]. ווייל מען האט אנגענומען אז צווישן די רעשטן געפינען זיך אויך אידן, האט מען געהאלטן אז שמירה איז נויטיג [4].

די שמירה איז קאארדינירט געווארן דורך ארמין אסגוד פון דער ארטאדאקסישער שול "אוהב צדק" אויף דער אפער וועסט סייד אין מאנהעטן [4]. אום שבת, ווען די מתנדבים האבן נישט געקענט פארן, האבן די שמירה איבערגענומען סטודענטקעס פון "סטערן קאלעדזש" פון ישיבה אוניווערסיטעט, וואס איז געווען נאנט צופוס [4]. א יאר שפעטער, אויפן ערשטן יארצייט לויטן אידישן לוח – וואס איז אויסגעפאלן אין דער ערשטער נאכט פון סליחות – האבן זיך די באטייליגטע ווידער פארזאמלט ביים זעלבן פלאץ צו זאגן סליחות און דעם גאנצן ספר תהלים [4].

מקורות

  1. Casualties of the September 11 attacks — Wikipedia (געקוקט 20 אקטאבער 2026)
  2. Abraham Zelmanowitz — Wikipedia (געקוקט 20 אקטאבער 2026)
  3. Through the Valley of Death (Rabbi Mechel Handler) — Jewish Action (OU) (געקוקט 20 אקטאבער 2026)
  4. Dept. of Remembrance: Watching over the 9/11 dead with shmira (Sept 1, 2011) — JTA (געקוקט 20 אקטאבער 2026)

ווידיאוס

געשעפטן אין דער געגנט

💡 ווייסט איר מער? שיקט אריין אינפא

אלעס ווערט איבערגעקוקט פאר עס גייט ארויף. בילדער ווערן קיינמאל נישט אויטאמאטיש ארויפגעשטעלט.

תגובות און שמועס

✍️ שרייב א תגובה

נאך קיין באמערקונגען. זייט דער ערשטער.

לעצט דערהיינטיקט: 20 אקטאבער 2026. א טעות? לאזט אונז וויסן.

פארבונדן

✍️ שרייבן 💬פרעגט שוקי