די מוסר באוועגונג

רבי ישראל סלאנטער

די מוסר באוועגונג ווערט צוגעשריבן צו הגאון רבי ישראל ליפקין סלאנטער זצ"ל (1810–1883), כאטש מוסר ספרים זענען דא שוין פון לאנג פאר אים ^[1]. זיין חידוש איז געווען צו מאכן פון דעם א סדר: יעדן טאג א צייט פאר מוסר, מיט התבוננות און חשבון הנפש ^[1]. ער האט איבערגעדרוקט אין ווילנא דריי מוסר ספרים, צווישן זיי דעם "מסילת ישרים" פון דעם רמח"ל ^[1].

פון קאוונע איבער גאנץ ליטע

רבי ישראל האט געגרינדעט א מוסר ישיבה אין קאוונע, און זיינע תלמידים האבן אויפגעשטעלט ישיבות אין קעלם, טעלז און אנדערש ^[1]. שפעטער האט יעדע ליטווישע ישיבה אנגענומען א "מוסר סדר" און א משגיח, און דער "שמועס" פונעם משגיח איז געווארן א טייל פון דער ישיבה-וואך. דריי באקאנטע שיטות זענען ארויסגעוואקסן: קעלם מיט איר סדר, סלאבאדקא מיט "גדלות האדם", און נאוואהרדאק מיט איר פייער.

א חסידישער בליק

א חסיד קוקט אויף מוסר מיט גרויס רעספעקט — און מיט א שמייכל. ביי חסידים ארבעט מען אויף זיך ביי א טיש מיט א ניגון און א לחיים; ביי ליטווישע אין א שטילן בית המדרש מיט "מסילת ישרים" אין דעם לאנגזאמען מוסר-ניגון. דער ציל איז דער זעלבער: א בעסערער איד. דער וועג? איינער מיט קוגל, איינער מיט טרערן.