קרית יואל

דער נאמען

קרית יואל איז אנגערופן נאכן סאטמארער רבי, רבי יואל טייטלבוים, וואס איז געווען דער גייסט הינטער דעם פראיעקט ^[1]. היינט איז דאס דארף איינס מיט דער "טאון אוו פאלם טרי" – און דער נאמען "פאלם טרי" איז אן איבערזעצונג פונעם נאמען טייטלבוים: "טייטל" מיינט אויף אידיש א דאטל-פאלמע, און "בוים" – א בוים ^[1].

היסטאריע

די סאטמארער חסידים שטאמען פון דער שטאט סאטמאר (Satu Mare) אין רומעניע, וואס אונטער אונגארישער הערשאפט איז באקאנט געווען אלס סאטמאר (Szatmár) ^[1]. נאך דער צווייטער וועלט מלחמה האט רבי יואל טייטלבוים אויפגעבויט די סאטמארער חסידות פון ניי, און אין 1947 האט ער זיך באזעצט מיט זיינע חסידים אין וויליאמסבורג ^[1].

אין די 1970ער יארן האט דער רבי באשלאסן אריבערצופירן די וואקסנדיגע קהילה צו א מער אפגעזונדערטן פלאץ אין דער טאון אוו מאנרא, ווייט פון די שלעכטע השפעות פון דער גאס, אבער נאנט גענוג צו ניו יארק ^[1]. די ערד איז געקויפט געווארן אין די פרי 1970ער יארן, און אין זומער 1974 האבן זיך דארט באזעצט די ערשטע 14 סאטמארער פאמיליעס ^[1]. די מאנרא באאמטע זענען בתחילה געווען סקעפטיש, אבער אין 1976 איז דאס דארף אפיציעל איינגעשריבן געווארן ^[1].

ווען רבי יואל טייטלבוים איז נפטר געווארן אין 1979, איז ער געווען דער ערשטער וואס איז באערדיגט געווארן אין דעם דארף'ס בית עולם; לויט די באריכטן זענען צו דער לויה געקומען איבער 100,000 מענטשן ^[1]. אין 1985 האט דער סאטמארער רבי רבי משה טייטלבוים באשטימט זיין זון, רבי אהרן טייטלבוים, אלס רב פון קרית יואל ^[2].

אין 2019 האט זיך קרית יואל אפגעטיילט פון דער טאון מאנרא און איז געווארן א טייל פון דער נייער טאון פאלם טרי – די ערשטע נייע טאון אין ניו יארק סטעיט אין 38 יאר ^[1].

באפעלקערונג

לויטן צענזוס פון 2020 האבן אין קרית יואל געוואוינט 32,954 מענטשן; דער מיטלסטער עלטער (median age) איז געווען 14.4 יאר, און 58.7 פראצענט פון די איינוואוינער זענען געווען אונטער 18 ^[1]. לויטן צענזוס פון 2000 האבן 91.5 פראצענט גערעדט אידיש אין דער היים ^[1]. אין קרית יואל זענען דא ארום 100 בתי מדרשים, רובם סאטמאר, און אויך שולן פון טאהש, ספינקא, תולדות אהרן און ברסלב ^[2].

אברהם ווידער איז דער בירגערמייסטער פון קרית יואל זייט 1997 ^[1].