חסידות קאליוו

געשיכטע

חסידות קאליוו איז די ערשטע חסידות אין אונגארן, געגרינדעט אין די לעצטע יארן פון די 1700ער דורך ר' יצחק אייזיק טויב, דער "קאליווער רבי" (געבוירן תקי"א / 1751 אין סערענטש, נסתלק ז' אדר תקפ"א / 1821). לויט דער חסידישער מסורה איז ער אלס יתום געווען א גענדז‑פאסטעך, ביז ר' לייב שרה'ס האט אים געטראפן און אים געברענגט צו ר' שמעלקע פון ניקלשבורג; זיינע ניגונים, ווי "סול הקוקוש מאר" און "ניגון השם", זינגט מען ביז היינט. זיין קבר אין קאליוו איז געווארן א מקום תפילה, און אויף זיין יארצייט פארן אידן פון גאנץ אונגארן. נאך אים האבן געפירט זיין זון ר' משה חיים אין ראזלא (גאליציע) און זיינע אייניקלעך, און ר' משה (געשטארבן י"ט אייר תרצ"ו) איז צוריק געקומען קיין קאליוו און האט געשריבן "עת רצון". זיין זון ר' מנחם שלמה (תרס"ב – תשל"ח), מחבר פון "חקל תפוחין" און "אור מנחם", איז אוועק קיין אמעריקע אין תש"ו און האט זיך באזעצט אין בארא פארק און דערנאך אין וויליאמסבורג. פון דעם ראזלער צווייג איז ר' מנחם מנדל טויב, דער קאליווער רבי, וואס האט איבערגעלעבט אוישוויץ און האט נאך דער מלחמה אויפגעשטעלט א קהילה אין קליוולאנד און בענסאנהורסט; אין תשכ"ג איז ער ארויף קיין ארץ ישראל און געגרינדעט "מרכז קאליוו" אין ראשון לציון, דערנאך אין בני ברק און פון תשס"ב אין ירושלים. ער איז נסתלק געווארן כ"ג ניסן תשע"ט (2019), און איז באקאנט פאר זיין "שמע ישראל" אויפטוען צו דערמאנען די קדושים פון חורבן אייראפע.

היינט

(1) קאליוו ירושלים — ר' ישראל מרדכי יואל הורוויץ, אן אייניקל (איידעם פון דער אדאפטירטער טאכטער) פונעם ר' מנחם מנדל, איז געקרוינט געווארן נאך זיין פטירה אין תשע"ט. (2) קאליוו אמעריקע — ר' משה טויב, זון פונעם "חקל תפוחין", איז דער קאליווער רבי מיט קהילות אין וויליאמסבורג, בארא פארק, מאנסי און ביתר עילית; ער פירט די ארגאניזאציע "אור עולם" פאר בעלי תשובה.