וויזשניץ אין אמעריקע: דער וויזשניצער רבי פון מאנסי זי"ע און זיין הויף

ווען מען רעדט פון וויזשניץ, דענקט מען פון ניגונים, פון התלהבות און פון "אהבת ישראל". די חסידות טראגט דעם נאמען פון א קליין שטעטל אין בוקאווינע, וויזשניץ (היינט וויזשניצא אין אוקראינע), אבער היינט קלינגט דער נאמען מער אין מאנסי, בארא פארק און בני ברק. אין אמעריקע איז דער וואס האט אויפגעבויט די חסידות געווען דער וויזשניצער רבי פון מאנסי, ר' מרדכי הגר זי"ע.

די ווארצלען

די וויזשניצער דינאסטיע איז געגרינדעט געווארן דורך ר' מנחם מענדל הגר זי"ע, דער "צמח צדיק" (1830–1884), אן איידעם פונעם הייליגן רוזשינער, ר' ישראל זי"ע. ער איז געווארן רבי אין עלטער פון 24 יאר, און איז באלד אריבער קיין וויזשניץ. ער איז געווען באקאנט פאר זיין צדקה, זיין תפילה מיט הארץ, און זיין אהבת ארץ ישראל. נאך אים האבן געפירט זיין זון ר' ברוך זי"ע, דער "אמרי ברוך", און דערנאך דער "אהבת ישראל", ר' ישראל הגר זי"ע (1860–1936), וואס האט נאך דער ערשטער וועלט מלחמה געמוזט אריבער קיין גראסווארדיין.

א יונגערמאן אין דער מלחמה

ר' מרדכי הגר איז געבוירן געווארן י"ח תמוז תרפ"ב (1922) אין גראסווארדיין, א זון פון ר' חיים מאיר הגר זי"ע, דער "אמרי חיים", און אן אייניקל פונעם "אהבת ישראל". אלס בחור האט ער אויף א קורצע צייט געלערנט אין דער ישיבה פונעם סאטמארער רבי'ן, און אויך אין פאפא ביים פאפא רב, ר' יוסף גרינוואלד זי"ע.

אין דער מלחמה איז די משפחה אנטלאפן קיין בוקארעשט, און אזוי ניצול געווארן פונעם חורבן אין צפון־טראנסילוואניע. אין 1945 האט ער אין בוקארעשט חתונה געהאט מיט דער טאכטער פונעם סקווירער רבי, ר' יעקב יוסף טווערסקי זי"ע.

קיין אמעריקע

אין 1948 איז ר' מרדכי אנגעקומען קיין אמעריקע צוזאמען מיט זיין שווער, דעם סקווירער רבי'ן, און אנגעהויבן דינען ווי רב פאר די וויזשניצער חסידים אין וויליאמסבורג. שפעטער האט ער זיך באזעצט אין מאנסי.

אין 1972, נאך דער הסתלקות פון זיין טאטן, דעם "אמרי חיים", זענען זיינע צוויי זין געווארן רבי'ס: ר' משה יהושע הגר זי"ע, דער "ישועות משה", אין ארץ ישראל, און ר' מרדכי אין אמעריקע.

א קהילה אין מאנסי

אין מאנסי האט ער אויפגעבויט א גרויסע קהילה. אין 1990 האט ער געגרינדעט דעם דארף "קאסער" אין מאנסי, כדי מען זאל קענען בויען געדיכטערע וואוינונגען פאר די וויזשניצער משפחות. ער איז געווען צווישן די חשובע רבי'ס, וואס האבן זיך באגעגנט מיט פרעזידענט דזשימי קארטער, צוזאמען מיטן באבובער רבי'ן, ר' שלמה הלברשטאם זי"ע, און מיטן סאטמארער רבי'ן, דעם "ברך משה" זי"ע.

א רבי פון גדרים

דער רבי איז געווען באקאנט מיט א השקפה ענליך צו זיין זיידן, דעם "אהבת ישראל". ביי סעודה שלישית פלעגט ער זיך שטארק אויפרעגן קעגן "פרצות" אין אידישקייט. למשל, ער האט אנגעזאגט זיינע חסידים נישט צו טראגן אום שבת אין בארא פארק און וויליאמסבורג, אפילו ווען דער ערוב איז געווען מאושר דורך געוויסע רבנים. ער האט זיך נישט געלאזט פאטאגראפירן, און געבעטן די חרדישע צייטונגען נישט צו דרוקן זיינע בילדער. אין זיין שפייז האט ער זיך אסאך פארמיטן, אבער ער האט נישט פארלאנגט פון זיינע חסידים זיך צו פירן ווי ער.

דער עלטסטער רבי אויף דער וועלט

ביי זיין הסתלקות איז דער רבי געווען דער עלטסטער חסידישער רבי אויף דער וועלט, און ער האט געהאט, לויט די מקורות, ארום 30,000 חסידים איבער דער וועלט. דער רבי איז נסתלק געווארן כ"ט אדר תשע"ח (16טן מערץ 2018) אין מאונט סיני שפיטאל אין מאנהעטן, נאך 46 יאר פון פירן די חסידות. צענדליגער טויזנטער זענען געקומען צו דער לוויה, און ער איז מקובר געווארן אין דעם וויזשניצער בית החיים אין מאנסי, לעבן זיין זון.

די ירושה

נאך זיין הסתלקות זענען זיינע זיבן זין און איין אייניקל געווארן רבי'ס אין זייערע קהילות, אין מאנסי, בארא פארק, וויליאמסבורג, קיאמישא לעיק און נאך ערטער. זיין זון, ר' ישראל הגר שליט"א, איז דער הויפט־ממלא מקום אלס וויזשניצער רבי אין מאנסי.

פון א פליט וואס איז אנגעקומען אין 1948 מיט זיין שווער, איז אויסגעוואקסן א חסידות מיט קהילות און מוסדות איבער אמעריקע, וואס היט אפ די ניגונים און די מסורה פון וויזשניץ.