בעלזא

דער שר שלום און די בעלזער שוהל

דער גרינדער פון בעלזא איז געווען רבי שלום ראקח, באקאנט אלס דער "שר שלום". ער איז אריינגעפירט געווארן אלס רב פון בעלזא אין 1817 און האט געהאלפן בויען די שטאטישע שוהל. די שוהל, איינגעווייט אין 1843, האט אויסגעזען ווי אן אלטע פעסטונג, מיט ווענט דריי פוס דיק, און האט געקענט אנהאלטן 5,000 מתפללים. זי איז געשטאנען ביז די נאציס זענען אריין אין בעלזא אין שפעט 1939 ^[1].

די רביס פון בעלזא

• רבי שלום ראקח (דער שר שלום), נפטר 1855
• רבי יהושע ראקח, זיין יונגסטער זון — רבי פון 1855 ביז 1894
• רבי ישכר דב ראקח — רבי פון 1894 ביז 1926
• רבי אהרן ראקח — רבי פון 1926, האט איבערגעלעבט דעם חורבן און נפטר געווארן אין 1957
• רבי ישכר דב ראקח (דער היינטיגער רבי) — זינט 1966 ^[1]

חורבן און אנטלויפן

אין דער צווייטער וועלט-מלחמה איז בעלזא געווען אונטער דייטשער אקופאציע פון 1939 ביז 1944. רבי אהרן ראקח, וועמען מען האט גערופן דער "וואונדער-רבי", איז געשטאנען הויך אויף דער ליסטע פון די נאציס. מיט געלט וואס בעלזער חסידים אין שווייץ, ענגלאנד און אמעריקע האבן געשיקט, איז ער מיט זיין ברודער רבי מרדכי פון בילגאריי אנטלאפן פון אייראפע. רוב בעלזער חסידים זענען אומגעקומען אין חורבן ^[1].

איבערבוי אין ארץ ישראל

רבי אהרן האט ווידער אויפגעבויט די חסידות אין ארץ ישראל, מיט חדרים און ישיבות אין תל אביב, בני ברק און ירושלים. אין 1950 האט ער אריבערגעפירט זיין הויף קיין קטמון אין ירושלים. דער אנהייב-שטיין פאר א גרויסע ישיבה און בית מדרש האט מען געלייגט אין 1954, און דער בנין איז פארטיג געווארן זומער 1957 — אבער א חודש שפעטער איז דער רבי נפטר געווארן ^[1].

זיין פלימעניק, רבי ישכר דב, איז דאן געווען נאר ניין יאר אלט, און נאך ניין יאר האט די חסידות נישט געהאט קיין אקטיוון רבי. מיט 18 יאר האט ער חתונה געהאט מיט דער טאכטער פון ויזשניצער רבי, רבי משה יהושע הגר, און א יאר שפעטער איז ער צוריק קיין ירושלים צו נעמען די הנהגה ^[1].

בעלזא היינט

אונטער דער הנהגה פון רבי ישכר דב איז די חסידות געוואקסן פון עטליכע הונדערט משפחות אין 1966 ביז איבער 10,000 משפחות אין 2024 ^[1]. די חסידות האט אויפגעבויט מוסדות אין ארץ ישראל, אמעריקע, קאנאדע און אייראפע, אריינגערעכנט הילף-ארגאניזאציעס פאר קראנקע ^[1].

אין אמעריקע וואוינען די מערסטע בעלזער חסידים אין בארא פארק, וואו עס זענען דא צוועלף בעלזער שוהלן. עס זענען אויך דא בעלזער קהילות אין וויליאמסבורג, סטעטן איילענד, מאנסי, ספרינג וואלי, לייקוואוד און לאס אנדזשעלעס, ווי אויך אין לאנדאן (סטאמפארד היל), מאנטשעסטער און מאנטרעאל ^[1]. לויט דער העברעאישער ויקיפדיה איז בעלזא די פינפטע גרעסטע חסידות אין דער וועלט ^[2].