א באזוך אין מאנסי און קרית יואל: א גייד פאר באזוכער

פאר א ברוקלינער איד זענען מאנסי און קרית יואל צוויי נעמען וואס מען הערט יעדן טאג – פון משפחה, פון חתונות, פון ישיבות. אבער ווי אזוי זענען די צוויי ערטער געווארן אזעלכע גרויסע אידישע שטעט? און וואס זאל א באזוכער וויסן? דא איז א קורצער גייד.

מאנסי – פון איין סטאפלייט ביז א שטאט פון תורה

מאנסי ליגט אין ראקלענד קאונטי, אין דער טאון ראמאפא, און לויט דעם צענזוס פון 2020 האבן דארט געוואוינט 26,954 מענטשן ^[1]. דער נאמען קומט פון די "מונסי" אינדיאנער וואס האבן אמאל געוואוינט אין דער געגנט ^[1].

אין 1943 האט הרה"ג ר' שרגא פייוול מענדלאוויטש זצ"ל געקויפט א פלאץ אין מאנסי פאר אן אנשטאלט צו אויסלערנען מלמדים, וואס האט געהייסן "אש דת". אין 1944 איז עס געווארן "בית מדרש עליון", דאס ערשטע אידישע מוסד אין מאנסי ^[1]. אין די 1950ער יארן איז מאנסי נאך געווען א שטעטל מיט איין סטאפלייט און איין ישיבה; ביז 1997 זענען שוין דארט געווען 112 שולן און 45 ישיבות ^[1]. אידן פון ניו יארק זענען אהין געקומען פון די שפעטע 1940ער יארן, זוכנדיג ביליגערע הייזער פאר די וואקסנדיגע קהילות ^[1].

היינט זענען אין מאנסי פארטרעטן סאטמאר, וויזשניץ, צאנז, בעלז און נאך אסאך חסידות'ן, און דארט האבן געוואוינט גדולים ווי דער וויזשניצער רבי פון מאנסי זי"ע, און הגאון ר' יעקב קמנצקי זצ"ל, פון 1967 ביז זיין פטירה אין 1986 ^[1].

רוט 59 – די הויפט געשעפט-גאס

דער שאפינג-צענטער פון מאנסי איז רוט 59, וואס לויפט דורך מאנסי און ספרינג וועלי ^[2]. דארט געפינט מען גרויסע כשר'ע סופערמארקעטס, למשל עווערגרין כשר מארקעט אויף 59 רוט 59 ^[3], און נאך אסאך געשעפטן. ארום מאנסי בולעווארד און רוט 306 זענען אויך דא אסאך שולן און מוסדות.

קרית יואל – די שטאט פונעם סאטמאר רבי'ן זי"ע

קרית יואל, אין אראנדזש קאונטי, טראגט דעם נאמען פונעם סאטמאר רבי'ן, הרה"ק רבי יואל טייטלבוים זי"ע ^[4]. דער רבי האט זיך באזעצט אין וויליאמסבורג אין 1947, און אין די 1970ער יארן באשלאסן צו בויען א שטאט אויפ'ן לאנד, אין טאון מאנרא. דאס לאנד איז געקויפט געווארן אנהייב 1970ער, און אין זומער 1974 זענען אהינגעצויגן די ערשטע 14 משפחות; אין 1976 איז עס געווארן אן אפיציעלער ווילעדזש ^[4]. ווען דער רבי איז נסתלק געווארן אין 1979, איז ער געווען דער ערשטער וואס איז מנוחה געווארן אין דעם ווילעדזש'ס בית עולם, און איבער 100,000 אידן זענען געקומען צו דער לוויה ^[4].

היינט וואוינען דארט 32,954 איינוואוינער (2020), און עס איז איינע פון די יונגסטע שטעט אין אמעריקע ^[4]. אין 2019 איז קרית יואל געווארן א באזונדערע טאון מיטן נאמען "פאלם טרי" – אן איבערזעצונג פונעם נאמען "טייטל-בוים" ^[4]. די הויפט געשעפטן געפינען זיך אויף פארעסט ראוד, למשל דער קרית יואל שאפינג צענטער אויף 51 פארעסט ראוד ^[5], און אין מיטן שטאט איז דא א קליין קאטשקע-טייכל, "פארעסט ראוד לעיק" ^[4].

ווי אזוי קומט מען אהין פון ברוקלין

דער באקאנטסטער וועג איז מאנסי טרעילס, א באס-פירמע פון ניו סקווער. זיי פירן יעדן טאג באסעס פון מאנסי קיין בארא פארק, וויליאמסבורג און מאנהעטן ^[6]; אין וויליאמסבורג הייבט זיך אן די רוט אויף בעדפארד עוועניו ^[6]. לויט זייער פרייז-בלאט קאסט א פאר קיין וויליאמסבורג אדער בארא פארק 20 דאלער אין איין וועג ^[7]. לויט וויקיפעדיע פארט אויך א רוט פון מאנסי און ניו סקווער קיין קרית יואל ^[8]. קוקט נאך דעם לעצטן פלאן איידער איר פארט.

עצות פאר באזוכער

• אנגעטון צניעות'דיג – דאס איז א חסידישע געגנט.
• שבת און יום טוב איז אלעס פארמאכט; פלאנט אייער באזוך אויף א וואכן-טאג.
• פארקירט נאר אין ערלויבטע ערטער, און פארט פאמעלעך – ס'זענען דא אסאך קינדער אויף די גאסן.
• א "גוט מארגן" און א שמייכל עפענען יעדע טיר.