פון א באן-סטאנציע ביז א שטאט פון תורה: די היסטאריע פון מאנסי

מאנסי איז א געגנט אין ראמאפא, ראקלענד קאונטי, ניו יארק. לויט דעם 2020 צענזוס וואוינען דארט 26,954 מענטשן, מיט א גרויסע און וואקסנדיגע חרדישע קהילה ^[1].

דער נאמען

דער נאמען "מאנסי" קומט פון די מונסי אינדיאנער וואס האבן אמאל געוואוינט אין דער געגנט. ווען די באן פון ניו יארק ביז עריע איז אדורך דארט אין 1841, האט מען געבויט א באן-סטאנציע און זי אנגערופן מאנסי ^[1].

ר' שרגא פייוול'ס חלום

אין 1943 האט ר' שרגא פייוול מענדלאוויטש זצ"ל, דער בונה פון ישיבת תורה ודעת, געזוכט אן ארט פאר א פראגראם צו אויפשטעלן מחנכים פאר די ישיבות אין אמעריקע. ער האט עס אנגערופן "אש דת". אין מאנסי האט ער געטראפן א פלאץ פון 16 עקער מיט צוויי געביידעס, איינע פון זיי אן אלטע גרויסע מאנשאן – פאר בלויז $13,000. ער האט גענומען א פריוואטע הלוואה פון $3,000 און א באנק-הלוואה פון $10,000 ^[2].

"אש דת" האט געדויערט איין יאר, און דערנאך האט עס געהייסן "בית מדרש למחנכים". אין הארבסט 1944 האט ר' שרגא פייוול געעפנט "בית מדרש עליון", מיט 18 פון די בּעסטע תלמידים פון תורה ודעת. דער ראש ישיבה איז געווען ר' ראובן גראזאווסקי זצ"ל, דער משגיח ר' ישראל חיים קאפלאן זצ"ל, און ר' שמחה שוסטאל זצ"ל האט געפירט דעם כולל ^[2]. בית מדרש עליון איז געווען די ערשטע אידישע מוסד אין מאנסי ^[1]. ר' שרגא פייוול איז נפטר געווארן אין 1948, בלויז פיר יאר נאכן עפענען בית מדרש עליון ^[2].

פון איין טראפיק-לייט ביז הונדערטער שולן

אין די 1950ער יארן איז מאנסי נאך געווען א קליין שטעטל מיט איין טראפיק-לייט און איין ישיבה. אין 1979 האבן ר' עזריאל טויבער און א גרופע בעלי בתים אפגעקויפט א פלאץ אין מאנסי פאר אן אמעריקאנער קעמפוס פון ישיבת אור שמח. ביז 1997 זענען שוין געווען אין מאנסי 112 שולן און 45 ישיבות ^[1].

היינט ווערט דער נאמען "מאנסי" גענוצט פאר דער גאנצער ערליכער קהילה אין ראקלענד, אריינגערעכנט די ארומיגע דערפער ווי וויאלא, עירמאנט און ספרינג וואלי ^[1].