איך כותבים ונותנים קוויטל

וואס איז א קוויטל?

א קוויטל, דאס הייסט "א קליין צעטעלע", איז א חסידישער מנהג: א חסיד שרייבט אויף א פאפירל זיין בקשה און גיט עס צום רבי'ן, כדי צו באקומען א ברכה ^[1]. די בקשה קען זיין אלגעמיין, ווי געזונט, פרנסה און הצלחה, אדער גאנץ ספעציפיש, ווי א רפואה שלמה, זרע של קיימא, א שידוך און דאס גלייכן ^[1]. ביי חסידים איז דאס א הייליגע זאך; דערפאר ווארפט מען נישט אוועק קיין קוויטל נאכן נוצן, נאר מען פארברענט אדער מען באגראבט עס ^[1].

עס איז נישט קלאר ווען דער מנהג האט זיך אנגעהויבן; די ערשטע מאל וואס מען הערט דערפון איז אין די צייטן פון דעם הייליגן בעל שם טוב זי"ע ^[1]. עטליכע האבן געברענגט א מקור פון דעם רמב"ן אויפן פסוק (במדבר א', מ"ה), אז משה רבינו האט געהייסן יעדן איד קומען פאר אים ווערן געציילט; דאס פערזענליכע קומען פארן צדיק איז געווען ווי א פאר-בילד פון געבן א קוויטל ^[1].

וויאזוי שרייבט מען?

• מען שרייבט דעם פולן אידישן נאמען מיט דער מוטער'ס נאמען, למשל "פלוני בן פלונית", אפילו דער רבי קען שוין דעם מענטש ^[1].
• מען שרייבט אויך די נעמען פון די משפחה-מיטגלידער, יעדן מיט זיין מוטער'ס נאמען, און דערביי די בקשה פאר יעדן איינעם ^[1].
• דער מנהג איז צו שרייבן אויף א ריין, אומגעליניעטן פאפיר ^[1].
• מען פרובירט שרייבן אן קיין טעותים, ווייל חסידים גלייבן אז אין א קוויטל זענען פארהאן טיפע סודות ^[1]. ביים סאטמארער רבי'ן, הרה"ק רבי יואל טייטלבוים זי"ע, האט מען געוואוסט אז ער האט גענוי דורכגעקוקט יעדעס קוויטל, און אנגעוויזן אויף טעותים אין נעמען פון מענטשן וועמען ער האט קיינמאל נישט געזען ^[1].
• עס ווערט גערעכנט פאר א שלעכטן סימן ווען א קוויטל פאלט אויף דער ערד ^[1].

ווער שרייבט? דאס איז אנדערש אין יעדן הויף: ביי עטליכע שרייבט דער גבאי פארן חסיד, ביי אנדערע איז דא א ספעציעלער שרייבער, און אסאך שרייבן עס אליינס ^[1].

דער פדיון

דאס קוויטל גיט מען געווענליך צוזאמען מיט א סכום געלט וואס הייסט "פדיון". דער רבי נוצט עס פאר די הוצאות פון זיין הויף אדער טיילט עס אויס פאר צדקה ^[1]. עטליכע רביים האבן געבעטן א סכום פון צוויי מאל "חי", דאס הייסט 36, און אנדערע א סכום לויט דער גימטריא פון די נעמען ^[1]. דער פשוט'ער עצה: פרעגט דעם גבאי וואס דער מנהג איז אין יענעם הויף.

ביים רבי'ן

מען קען געבן דאס קוויטל פערזענליך ביי א "קבלת קוויטלעך", אדער שיקן דורך א שליח אדער דורך דער פאסט. ווען מען שיקט עס, ליינט עס דער גבאי פארן רבי'ן; ווען דער חסיד איז דא, ליינט עס דער רבי אליין, און דערנאך גיט ער א ברכה ^[1]. רביים לייגן אריין זייער גאנצן כח ביים ליינען א קוויטל ^[1]. א פראקטישע עצה: שרייבט קלאר און קורץ, האלט דאס קוויטל גרייט אין דער האנט, און קומט מיט א ריינעם קאפ.

ביי קברי צדיקים

א פארשפרייטער מנהג ביי חסידים איז צו לייגן קוויטלעך ביים ציון פון א רבי'ן אדער צדיק, מיט'ן גלויבן אז די נשמה פון דעם צדיק וועט מתפלל זיין פאר אים ^[1]. מען זעצט זיך געווענליך נעבן דעם קבר, שרייבט דאס קוויטל און טראכט איבער די בקשה, און דערנאך צורייסט מען עס און מען ווארפט עס אויפן קבר ^[1]. אסאך ציונים זענען אפילו געבויט מיט ספעציעלע עפענונגען צו אריינלייגן קוויטלעך ^[1].

ביים כותל המערבי שטעקט מען אויך צעטלעך אריין צווישן די שטיינער, נאר דארט שרייבט מען די תפילה גלייך צום אייבערשטן ^[1]. זאלן אלע בקשות ווערן מקוים לטובה!