גור

שטאם פון פשיסחא און קאצק

רבי יצחק מאיר אלטער (1798–1866), דער "חידושי הרי"ם", איז אין זיין יוגנט געווען א נאנטער תלמיד פון רבי שמחה בונם פון פשיסחא, וועמענס דרך — טיפע לערנען און אמת'דיגקייט — איז שפעטער געווארן דער יסוד פון גור ^[1]. נאך דעם רבי'ס פטירה אין 1827 איז ער נאכגעגאנגען דעם קאצקער רבי, רבי מנחם מענדל ^[1].

ווען דער קאצקער רבי איז נפטר געווארן אין 1859, האבן רוב פון זיינע חסידים אנגענומען רבי יצחק מאיר פאר זייער רבי. ער האט דעמאלט געוואוינט אין ווארשע, און באלד דערנאך איז ער געווארן אב בית דין אין גורא קאלוואריע — אויף אידיש "גער" — וואו ער האט אויפגעשטעלט זיין הויף ^[1].

די רביס פון גור

נאך זיין פטירה אין 1866 האבן די חסידים געוואלט אז זיין אייניקל, רבי יהודה אריה לייב אלטער, דעמאלט 18 יאר אלט, זאל ווערן רבי. ער האט זיך אפגעזאגט, און רוב חסידים זענען געגאנגען צו דעם עלטערן רבי חנוך הניך הכהן לעווין. נאך יענעם'ס פטירה האט רבי יהודה אריה לייב — דער "שפת אמת" — אנגענומען די הנהגה ^[1]. נאך אים האט געפירט זיין עלטסטער זון, רבי אברהם מרדכי אלטער, דער "אמרי אמת" ^[1].

אין 1926 — א זעלטענער שריט פאר א פוילישער חסידות — האט דער אמרי אמת געגרינדעט א ישיבה אין ירושלים, אנגערופן אויפן נאמען פון זיין פאטער, "שפת אמת". דער ערשטער ראש ישיבה איז געווען זיין ברודער, רבי נחמיה אלטער ^[1].

חורבן און איבערבוי

פאר דער מלחמה האט גור געציילט איבער 100,000 חסידים. כמעט אלע גערער חסידים אין אייראפע זענען אומגעקומען אין חורבן ^[1]. דער אמרי אמת איז אנטלאפן, און האט אנגעהויבן בויען די חסידות פון ניי אין ארץ ישראל ^[1]. דער פינפטער גערער רבי, רבי ישראל אלטער — דער "בית ישראל" — האט געהאלפן אויפבויען גור נאך איר חורבן, און אונטער אים איז געגרינדעט געווארן "איחוד מוסדות גור", וואס שטיצט ארום 100 חינוך-מוסדות אין ארץ ישראל ^[1].

גור היינט

דער היינטיגער רבי איז רבי יעקב אריה אלטער ^[1]. דער צענטער פון דער חסידות איז אין ירושלים: נאך דער שפת אמת ישיבה און א בית מדרש אין גאס ראלבאך אין גאולה, איז אין סוף פון די 1990ער יארן איינגעווייט געווארן דער גרויסער בית מדרש גור אויף רחוב ירמיהו. אין 2022 איז דער בנין פארענדיגט געווארן, און ער איז דערמיט געווארן די גרעסטע שוהל אין דער וועלט, מיט ערטער פאר ביז 20,000 מתפללים ^[1].

גרויסע גערער קהילות זענען דא אין בני ברק, אשדוד און ירושלים, און אין אמעריקע — אין בארא פארק, מיט איבער 1,000 משפחות ^[1]. עס זענען אויך דא קהילות אין לאנדאן, אנטווערפן, ציריך, מאנטשעסטער, מאנסי און לייקוואוד ^[1]. גור האט א ברייטע נעץ פון תלמוד תורות, ישיבות, כוללים און בית יעקב שולן, און אירע פירער האבן א גרויסע השפעה אין אגודת ישראל ^[1].

אין 2019 האט זיך א גרופע חסידים אונטער רבי שאול אלטער, א זון פון א פריערדיגן גערער רבי, אפגעטיילט און געגרינדעט "קהילת פני מנחם" — די ערשטע שפאלטונג אין דער היסטאריע פון גור ^[1].