חסידיש לעבן אין ניו יארק, 2000–2007

א דור וואס וואקסט

די יארן פון 2000 ביז 2007 זענען געווען יארן פון שטארקן וואוקס פאר די חסידישע קהילות אין ניו יארק, און דער בּעסטער סימן דערויף זענען די ציפערן פון געבורטן. אין 2004 האט בארא פארק פארצייכנט 4,523 געבורטן — מער ווי סיי וועלכע אנדערע געגנט אין ניו יארק סיטי. גלייך נאך איר איז געקומען וויליאמסבורג, וואו עס וואוינען א סך סאטמארער חסידים, מיט 3,839 געבורטן ^[1]. די גרויסע משפחות האבן געברענגט א כוואליע פון בויען און פארגרעסערן הייזער — גרעסערע שלאף-צימערן און קיכן ^[1].

בארא פארק — א שטאט פון הויפן

בארא פארק איז היינט איינע פון די גרעסטע ארטאדאקסישע קהילות אויסער ארץ ישראל ^[1]. אין די 1980ער יארן האט זיך די געגנט איבערגעדרייט פון אן איטאליענישע, אירישע און מאדערן ארטאדאקסישע געגנט צו א חסידישע ^[1]. די גרעסטע חסידות דארט איז באבוב (אריינגערעכנט באבוב 45), און אויך באיאן, בעלזא, גור, סאטמאר, קארלין-סטאלין, וויזשניץ, ווין, מונקאטש, ספינקא, קלויזנבורג, סקווירא, פאפא און נאך האבן דארט קהילות ^[1]. די 13טע עוועניו, א שאפינג-גאס פון בערך א מייל, באדינט די אידישע הויזגעזינד, און קונים קומען אהין פון גאנץ ניו יארק, פון אנדערע סטעיטס און אפילו פון אויסלאנד ^[1].

וויליאמסבורג און סאטמאר

קיין וויליאמסבורג זענען די חסידים געקומען בעיקר נאכן חורבן, אין די שפעטע 1940ער און פריע 1950ער יארן — לעבנגעבליבענע פון די דערפער פון אונגארן און רומעניע, אנגעפירט פון די רבי'ס פון סאטמאר, קלויזנבורג, ווין, פאפא, צעהלים, סקווירא און אנדערע ^[2]. דרום-וויליאמסבורג איז געווארן א צענטער פון אידיש-רעדנדיגע חסידים, בעיקר סאטמארער ^[2].

א וויכטיגע געשעעניש אין יענע יארן איז געווען די פטירה פונעם סאטמארער רבי, רבי משה טייטלבוים זצ"ל, אין 2006. נאך זיין פטירה האבן די חסידים פון זיינע צוויי זין, רבי אהרן און רבי זלמן לייב, יעדער געהאלטן אז זייער רבי איז דער ממשיך לויט דער צוואה, און זינט דעמאלט פירט יעדער באזונדערע קהילות און מוסדות ^[3]. רבי אהרן איז געזעסן אין קרית יואל, און רבי זלמן לייב אין וויליאמסבורג ^[3].

קרית יואל — א שטאט פון קינדער

אין די זעלבע יארן איז קרית יואל אין ארענדזש קאונטי אויסגעוואקסן אין א פולשטענדיגע חסידישע שטאט. זי האט זיך אנגעהויבן אין 1977 מיט 500 איינוואוינער ^[4]. ביים צענזוס פון 2000 זענען דארט שוין געווען 2,229 הויזגעזינד, און 91.5% פון די איינוואוינער האבן אינדערהיים גערעדט אידיש — בלויז 6.3% האבן גערעדט נאר ענגליש ^[4]. לויט די ציפערן פון דער אמעריקאנער רעגירונג האט קרית יואל די יינגסטע באפעלקערונג פון אלע מוניציפאליטעטן אין לאנד, און זינט די 2000ער יארן וואקסט זי שטארק ^[4].

די מוזיק פון יענע יארן

פאר א סך חסידישע קינדער און בחורים פון יענע יארן איז דער "סאונדטרעק" געווען די אידישע מוזיק-אלבומען. מרדכי בן דוד (MBD), וואס מען רופט "דער קעניג פון אידישער מוזיק", האט שוין ביז יוני 2004 פארקויפט איבער א מיליאן אלבומען ^[5]. אברהם פריעד האט אין יענע יארן ארויסגעגעבן אלבומען ווי "Avraham Fried Live!" (צוויי CD'ס, 2001), "Avinu Malkeinu" (2003) און "Bein Kach U'vein Kach" (2006), און ער זינגט אויך א סך לידער אויף אידיש ^[6].

אין דער זעלבער צייט איז ארויפגעקומען א נייער שטערן — ליפא שמעלצער, געבוירן אין 1978 און אויפגעוואקסן אין ניו סקווער ^[7]. נאך זיין חתונה האט ער אנגעהויבן זינגען און בדחנ'ען ביי חתונות און בר מצוות אין די חסידישע קהילות אין ברוקלין און אפסטעיט. זיין צווייטער אלבום, "שמע", איז ארויס אין 2001 מיטן פראדוצירער JJ Fried ^[7]. זיין סטיל — חסידישע מוזיק געמישט מיט מאדערנע סטילן — האט ארויסגערופן גרויס אינטערעס, און אויך קריטיק פון געוויסע קרייזן ^[7].

דערמאנונגען

פאר א סך פון אונזערע לייענער זענען די יארן 2000–2007 די יארן פון זייער קינדער-יארן: די גאסן פון בארא פארק און וויליאמסבורג, די אלבומען מוצאי שבת, די גרויסע חתונות. שוקי פעדיעס ווידעאס "קינדער-יארן דערמאנונגען (2000–2007)" און "אידישע זינגער אין די פרי 2000ער" ברענגען צוריק יענע צייטן.