דער חידושי הרי"ם זי"ע: דער ערשטער גערער רבי

דאס שטעטל גור (Góra Kalwaria) ליגט נישט ווייט פון ווארשע. היינט איז עס א שטילע פוילישע שטאט, אבער איר נאמען איז באקאנט אין יעדן חסידישן שטוב — דאנק הרה"ק רבי יצחק מאיר אלטער זי"ע, דער "חידושי הרי"ם".

א עילוי פון א גרויסער משפחה

דער חידושי הרי"ם איז געבוירן געווארן אין יאר 1799 אין מאגנושעוו, אין פוילן. ער האט געשטאמט פון א משפחה פון גרויסע רבנים, און ער איז געווען אן אייניקל פון רש"י און פונעם בעל התוספות רבי מאיר מראטנבורג. שוין ווי א יונג קינד האט מען אים געקענט אלס עילוי, און די גרויסע חסידישע מנהיגים פון פוילן האבן אים געוואלט מקרב זיין.

ביי זיינע רבי'ס

אין זיינע יונגע יארן האט ער זיך מקרב געווען צו די קאזשניצער צדיקים, און דער קאזשניצער מגיד זי"ע האט געשפילט א גרויסע ראלע אין זיין אויפוואקסן. דער מגיד האט אים געזאגט ער זאל יעדן טאג מחדש זיין חידושים. שפעטער איז ער געווארן א נאנטער תלמיד פון הרה"ק רבי שמחה בונם פון פשיסחא זי"ע, און נאך זיין הסתלקות — פון הרה"ק רבי מנחם מענדל פון קאצק זי"ע.

דער גערער רבי

ווען דער קאצקער רבי איז נסתלק געווארן אין 1859, האט די גרויסע מערהייט פון זיינע חסידים אויפגענומען דעם חידושי הרי"ם אלס זייער רבי, און אזוי איז געגרינדעט געווארן די גערער חסידות. ווען ער האט מסכים געווען צו פירן, האט ער געזאגט: "איך בין נישט קיין רבי. איך וויל נישט קיין געלט, איך דארף נישט קיין כבוד. איך וויל נאר אלע מיינע יארן מקרב זיין אידישע קינדער צו זייער טאטן אין הימל."

זיין דרך

• תורה ערשט: אין גור האט מען געשטעלט די תורה און דאס ארבעטן אויף זיך אין צענטער.
• יעדער מינוט איז ניי: אויף הלל'ס ווארט "אם לא עכשיו אימתי" האט ער געזאגט אז יעדער מאמענט האט זיין אייגענע פארלאנג.
• אחדות: דעם מנהג צו מאכן סיומים אין די ניין טעג האט ער מסביר געווען אלס א וועג צו פאראייניגן אידן און מתקן זיין שנאת חנם.

ער איז אויך געשטאנען בראש פונעם כולל פוילן פון "קופת רבי מאיר בעל הנס".

ספרים און ירושה

זיינע חידושים אויף חושן משפט, אויף אסאך מסכתות און אויף דער תורה, די "חידושי הרי"ם", לערנט מען ביז היינט אין ישיבות און כוללים — חסידיש און ליטוויש. ער איז נסתלק געווארן אום כ"ג אדר תרכ"ו (1866) אין גור. נאך אים האט געפירט הרה"ק רבי חנוך הענעך פון אלעקסאנדער זי"ע, און דערנאך זיין אייניקל, דער "שפת אמת" זי"ע. אלע גערער רביס זענען זיינע אייניקלעך. זיין קבר איז אין גור, און לעבן אים רוט זיין אייניקל דער שפת אמת.