הברדיצ'בער ויום הכיפורים של החייט

דער מליץ יושר

ווען מען זאגט "דער בארדיטשובער", ווייסט יעדער חסיד ווער מען מיינט: הרה"ק רבי לוי יצחק פון בארדיטשוב זי"ע, בעל "קדושת לוי". ער ווערט אנגערופן דער "סניגור" — דער מליץ יושר — פון כלל ישראל, ווייל ער האט שטענדיג גערעדט גוטס אויף אידן פאר'ן אייבערשטן, און זיין אהבת ישראל איז געווען אן א שיעור ^[1].

ער איז געבוירן געווארן כ"ט אייר תק"ש (1740) צו זיין פאטער ר' מאיר, דער אב בית דין פון זאמאשטש. ער איז געווען רב אין ריטשיוואל, זשעליכאוו, פינסק, און אין יאר 1784 האט ער זיך באזעצט אין בארדיטשוב, וואו ער איז געווען רב ביז זיין לעבנס סוף ^[1]. ער איז געווען פון די גרויסע תלמידים פון הרה"ק דער מגיד פון מעזריטש און פון ר' שמעלקע פון ניקאלסבורג. רבי נחמן פון ברסלב האט אים אנגערופן דער "פאר" — די שיינקייט — פון ישראל ^[1].

די מעשה מיט'ן שניידער

עס ווערט דערציילט ^[2]: דער בארדיטשובער רב האט אמאל געפרעגט א פשוט'ן שניידער, וואס האט נישט געקענט ליינען די תפילות פונעם מחזור, וואס ער האט געטון יום כיפור. דער שניידער האט זיך געשעמט, אבער ער האט דערציילט:

"איך האב גערעדט צום רבונו של עולם און געזאגט: רבונו של עולם, מיינע עבירות זענען קליינע. אמאל האב איך איבערגעלאזט פאר זיך א שטיקל שטאף, אמאל פארגעסן צו זאגן א תפילה. אבער אויף דיינע אידן ליגן אזעלכע שווערע צרות — מאמעס ווערן אוועקגענומען פון קינדער, און קינדער פון זייערע עלטערן. לאמיר מאכן אן אפמאך: דו זאלסט מיר מוחל זיין, וועל איך שוין נישט טענה'ן."

"דו האסט געבעטן צו ביליג!"

ווען דער בארדיטשובער האט דאס געהערט, האט ער אויסגערופן מיט גרויס התרגשות: "אוי, שניידער, שניידער! דו האסט אים געלאזט צו גרינג! דו האסט געדארפט מאנען אז דער אייבערשטער זאל ברענגען די גאולה פאר אלע אידן!" ^[2]

אין דער מעשה זעט מען דעם גאנצן בארדיטשובער: ער האט נישט אראפגעקוקט אויפן שניידער'ס פשטות — ער האט נאר געוואלט אז יעדער איד, אפילו דער פשוט'סטער, זאל וויסן ווי גרויס זיין כח איז, און זאל בעטן ביים טאטן אין הימל דאס גרעסטע: די גאולה שלימה.

דער ספר קדושת לוי

חוץ פון די מעשיות האט דער בארדיטשובער איבערגעלאזט דעם ספר "קדושת לוי" אויף דער תורה און אויף די ימים טובים, וואס איז ערשט געדרוקט געווארן אין יאר 1798 און זינט דאן איבערגעדרוקט אסאך מאל ^[1]. עס איז היינט איינער פון די באליבטסטע ספרי חסידות, און ער האט אויך געשריבן "בית לוי" אויף פרקי אבות ^[1].

זיין יארצייט

דער בארדיטשובער רב איז נסתלק געווארן כ"ה תשרי תק"ע (1809) און ליגט באגראבן אויפן אלטן בית החיים אין בארדיטשוב ^[1]. יעדן יאר, נאך די הייליגע טעג, דערמאנען אידן זיין יארצייט — און זיין מעשה מיט'ן שניידער דערמאנט אונז אז קיין איד איז נישט צו "פשוט" צו רעדן צום אייבערשטן, און אז מען טאר קיינמאל פארגעסן צו בעטן אויף דער גאולה.