געלט אין ארדענונג: יסודות פאר א יונגן בעל הבית

א יונגער בעל הבית האט אסאך אויסגאבן: דירה-געלט, עסן, שכר לימוד, שבת און יום טוב. ווען מען ווייסט נישט ווי די געלט גייט, קומט אן דער ענדע פון חודש מיט א שרעק. דא זענען פיר יסודות.

1. מאכט א בודזשעט

די CFPB (Consumer Financial Protection Bureau), די אמעריקאנער רעגירונג'ס אגענטור פאר קאנסומערס, שרייבט אז א בודזשעט איז א שליסל-טריט צו כאפן קאנטראל איבער חובות און צו שפארן. זייער סדר:

1. פון ווי קומט מיין געלט? שרייבט אויף אלע איינקונפטן.
2. ווי גייט מיין געלט? שרייבט אויף די אויסגאבן. אויב עס איז צופיל, הייבט אן מיט איין וואך א מאל, מיט די קבלות.
3. וועלכע בילס דארף איך באצאלן, און ווען? אמאל איז דער פראבלעם אז די בילס און די איינקונפט קומען נישט אין דער זעלבער צייט.
4. שטעלט צוזאמען א בודזשעט פון אלעס.

2. א קאסע פאר א שווערע צייט

די CFPB רופט עס אן "עמערדזשענסי פאנד": געלט וואס מען לייגט אוועק נאר פאר אומגעריכטע הוצאות — א קאר-רעפעראציע, א רעפעראציע אין שטוב, דאקטאר-בילס, אדער ווען מען פארלירט פרנסה. אן שפארונגען, שרייבן זיי, קען אפילו א קליינער קלאפ אוועקווארפן, און אויב עס ווערט א חוב קען עס האבן א לאנגע ווירקונג. אפילו א קליינער סכום גיט זיכערקייט. א גוטע עצה פון זיי: שטעלט איין אן אויטאמאטישן טראנספער יעדע וואך אדער יעדן פעידעי.

3. אכטונג מיט קרעדיט קארטלעך

לויט דער CFPB, קען מען ביי רוב קארטלעך אויסמיידן צו באצאלן אינטערעס אויף איינקויפן, אויב מען באצאלט דעם גאנצן באלאנס יעדן חודש ביז'ן דוי-דעיט. דער כלל: ניצט דעם קארטל ווי קעש — קויפט נאר וואס איר קענט באצאלן ביז'ן סוף חודש.

4. מעשר כספים

אן איד ווייסט אז די ערשטע "הוצאה" אין בודזשעט איז צדקה. דער שולחן ערוך (יורה דעה רמ"ט, א') שרייבט: אויב מען קען נישט געבן אזויפיל ווי די ארימע דארפן, גיט מען ביז א חומש (א פינפטל) — דאס איז מצוה מן המובחר; א מעשר (א צענטל) איז א מיטלמעסיגע מדה; און ווייניגער איז אן עין רעה. דער רמ"א לייגט צו, אז מען זאל נישט פארשווענדן מער ווי א חומש, כדי מען זאל נישט אליין דארפן אנקומען צו מענטשן.

פרעגט א רב ווי אזוי צו רעכענען מעשר פון אייער איינקונפט, און שרייבט עס אריין אין בודזשעט ווי א פעסטע שורה. מעשר מיט א פלאן — און די ברכה קומט שוין פון אויבן.